AI-geletterdheid: wat de AI Act verplicht en hoe je team er in één training aan voldoet
Verplicht sinds 2 februari 2025. Handhaving in Nederland vanaf 2 augustus 2026. Wij trainen jouw team incompany, op maat en met een certificaat van deelname.
Wat is AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid is het vermogen om te begrijpen hoe AI-systemen werken, wat ze kunnen en wat de risico's zijn. De EU AI Act (artikel 4) verplicht werkgevers om dit aantoonbaar te borgen voor elke medewerker die met AI werkt, afgestemd op de rol en de risico's van de AI-toepassing.
Geldt ook bij alleen ChatGPT, Claude of Copilot
Als jouw medewerkers AI-tools gebruiken, ook zonder bedrijfslicentie, valt dat onder de plicht van artikel 4. De omvang van de training is proportioneel aan de rol en het risico van de betrokken AI-toepassing.
Proportioneel per functie
Een receptioniste die af en toe ChatGPT gebruikt heeft andere trainingsbehoeften dan een data-analist die dagelijks met AI-modellen werkt. Wij stemmen het programma af op elke functiegroep.
Is AI-geletterdheid verplicht? Artikel 4 AI Act uitgelegd
Ja. Artikel 4 van de EU AI Act geldt al sinds 2 februari 2025. NL toezichthouders handhaven vanaf 2 augustus 2026, met boetes tot 15 miljoen euro of 3% van de jaaromzet.
Verplicht bij elk AI-gebruik
Ook als medewerkers alleen ChatGPT, Copilot of andere gratis AI-tools gebruiken, geldt de geletterdheidsplicht van artikel 4. Er is geen minimumdrempel voor gebruik.
Handhaving start 2 augustus 2026
Per die datum beginnen NL toezichthouders met actief handhaven. Organisaties die dan niet aantoonbaar compliant zijn lopen direct boeterisico.
Boetes tot 15 miljoen euro
Artikel 99 lid 4 AI Act: boetes voor niet-naleving kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is.
Plicht blijft ondanks Digital Omnibus
Het akkoord van 7 mei 2026 verzacht de formulering, maar de verplichting en de handhaving blijven staan. De plicht geldt voor alle organisaties die AI inzetten.
Stappenplan AI-geletterdheid voor het MKB
Aantoonbaar voldoen aan artikel 4 hoeft geen groot project te zijn. Met deze vijf stappen regel je AI-geletterdheid pragmatisch en compliant.
1. Inventariseer het AI-gebruik: breng in kaart welke AI-tools in welke functies gebruikt worden. Ook gratis tools zoals ChatGPT of Copilot tellen mee.
2. Bepaal het risiconiveau per toepassing: van simpele tekstondersteuning tot AI in besluitvorming. De AI Act vraagt een aanpak die proportioneel is aan dat risico.
3. Stel een trainingsplan per functiegroep op: een receptioniste heeft andere kennis nodig dan een data-analist. Eén generieke cursus voor iedereen volstaat niet.
4. Train en documenteer: leg vast wie wanneer welke training volgde. Registratie en certificaten van deelname vormen samen je bewijsdossier voor de toezichthouder.
5. Herhaal en actualiseer: nieuwe tools, nieuwe toepassingen en nieuwe medewerkers vragen om een jaarlijkse opfrissessie en een bijgewerkt dossier.
Handhaving AI Act: 2 augustus 2026
Artikel 4 is al van kracht. Is jouw team aantoonbaar geletterd? Niet-naleving kan leiden tot boetes tot 15 miljoen euro of 3% omzet.
Onze AI-geletterdheid training: incompany, op maat, met bewijs
Geen generieke e-learning. Wij verzorgen een praktische sessie die aansluit op hoe jouw team AI gebruikt, inclusief deelnamebewijs voor je dossier.
1. Intake: we brengen in kaart welke AI-tools jullie gebruiken en welke functiegroepen training nodig hebben. Dit bepaalt de diepte en focus van het programma.
2. Programma op maat: we ontwikkelen een training afgestemd op jullie AI-gebruik per functiegroep. Met praktijkvoorbeelden en oefeningen met jullie eigen tools.
3. Training incompany: een of meerdere sessies op locatie, inclusief uitleg, vragen en hands-on oefeningen. Duur: halve dag tot volledige dag per groep.
4. Certificaat van deelname: na afloop ontvangt elke deelnemer een certificaat. Aantoonbaar bewijs voor je dossier dat medewerkers zijn getraind conform artikel 4.
AI-geletterdheid voor overheid
Voor gemeenten, uitvoeringsorganisaties en andere overheden gelden extra eisen bovenop artikel 4. Denk aan het algoritmeregister, transparantieverplichtingen en het Implementatiekader AI van de Rijksoverheid. AI-toepassingen in publieke besluitvorming vallen bovendien sneller in een hogere risicocategorie, met strengere geletterdheidseisen tot gevolg. Onze training voor overheidsorganisaties behandelt naast de basis ook deze publieke context: van verantwoord gebruik van generatieve AI door beleidsmedewerkers tot de documentatieplicht rond algoritmes in de uitvoering.